निगरानी ब्यूरो/काठमाडौँ । विभिन्न चर्चित ब्राण्डका नाममा नक्कली मदिरा उत्पादन भइरहेको कारखानामा सशस्त्र प्रहरीले छापा मारेर चार जनालाई नियन्त्रणमा लिनु केवल कानुनी कारबाही मात्र होइन, जनस्वास्थ्य र उपभोक्ता सुरक्षासँग जोडिएको गम्भीर विषय हो। यस्ता अवैध गतिविधिले राज्यको राजस्व मात्र होइन, सर्वसाधारणको जीवन नै जोखिममा पार्ने काम गर्दै आएका छन्।
नियन्त्रणमा लिईएकामा रामेछाप जिल्लाको खाँडादेवी गाउँपालिका–२ बस्ने
३० वर्षीय मनोज खत्री, सोही जिल्लाको खिम्ति गाउँपालिका
बस्ने २८ वर्षीय विनोद तामाङ, २६ वर्षीय विवेक तामाङ र
सिन्धुपाल्चोक, बाह्रबिसे नगरपालिका–६ बस्ने २२
वर्षीय छिदेन निमा तामाङ छन् ।
ललितपुरको महालक्ष्मी नगरपालिका–७ चाँगाथलीस्थित घरमा नक्कली
ब्राण्डेड मदिरा उत्पादन भइरहेको अवस्थामा सशस्त्र प्रहरीले छापा मारेर चार जनालाई
नियन्त्रणमा लिनु गम्भीर अपराधमाथिको महत्वपूर्ण कारबाही हो। रेड लेबल, ब्ल्याक
लेबलजस्ता महँगा अन्तर्राष्ट्रिय ब्राण्डको नक्कल गर्दै अवैध रूपमा मदिरा उत्पादन
हुनु केवल आर्थिक ठगी मात्र नभई जनस्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष जोडिएको जोखिमपूर्ण
गतिविधि हो।
नक्कली मदिरा उत्पादनका लागि प्रयोग गरिएका केमिकल, उपकरण, राजस्व
स्टिकर र होलोग्राम बरामद हुनुबाट यो काम योजनाबद्ध र संगठित रूपमा सञ्चालन
भइरहेको स्पष्ट देखिन्छ। यस्ता गिरोहले उपभोक्ताको विश्वासको दुरुपयोग गर्दै
बजारमा विषाक्त पदार्थ फैलाउने काम गरिरहेका हुन्छन्। कमसल तथा अज्ञात रसायन
मिसाइएका मदिराले मानिसको स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्याउन सक्छ, जसले
ज्यानसमेत लिन सक्छ।
नक्कली मदिरा उत्पादन र बिक्री संगठित अपराधकै स्वरूप हो। कमसल तथा
अखाद्य पदार्थ मिसाएर बनाइने मदिराले मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्न सक्छ।
यस्ता पेय पदार्थ सेवनबाट विषाक्तता, दीर्घरोग र ज्यानै
जानेसम्मका घटना विश्वभर देखिएका छन्। त्यसैले यसलाई सामान्य आर्थिक अपराधका रूपमा
मात्र हेर्न मिल्दैन।
बजारमा नाम चलेका ब्राण्डको नक्कल गरेर उपभोक्तालाई झुक्याउने
प्रवृत्ति बढ्नुले नियमन संयन्त्र कमजोर रहेको संकेत पनि गर्दछ। उत्पादन, भण्डारण
र वितरण प्रणालीमाथि नियमित अनुगमन प्रभावकारी हुन नसक्दा यस्ता गिरोह मौलाउने
अवसर पाएका हुन्। छिटफुट कारबाहीभन्दा पनि निरन्तर निगरानी र कडा दण्ड जरिवाना
आवश्यक देखिन्छ।
यस घटनाले उपभोक्तालाई पनि सचेत बन्नुपर्ने सन्देश दिएको छ। अत्यन्त
सस्तो मूल्य, शंकास्पद प्याकेजिङ वा अनधिकृत
स्थानबाट मदिरा खरिद गर्दा जोखिम बढ्न सक्छ। राज्यका निकाय, उत्पादक
कम्पनी र उपभोक्ता सबै मिलेर बजारलाई सुरक्षित र पारदर्शी बनाउनुपर्ने आवश्यकता छ।
सशस्त्र प्रहरीको पछिल्लो कारबाही सकारात्मक कदम हो। तर वास्तविक
उपलब्धि तब मात्र हुनेछ, जब यस्ता अवैध उद्योग पूर्ण रूपमा
नियन्त्रणमा आउनेछन् र दोषीमाथि कानुनअनुसार कडा कारबाही हुनेछ। जनस्वास्थ्यसँग
खेलबाड गर्ने कुनै पनि गतिविधिप्रति राज्य शून्य सहनशीलताका साथ प्रस्तुत
हुनैपर्छ।
