सरकारले माघ २५ गतेदेखि पाठेघरको मुखको क्यान्सर (सर्भाइकल क्यान्सर) विरुद्ध ‘एचपिभी’ (ह्युमन प्यापिलोमा भाइरस) खोप अभियान सञ्चालन गर्ने निर्णय स्वागतयोग्य कदम हो।
महिलाको स्वास्थ्यसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित यो रोग नेपालजस्ता विकासोन्मुख देशमा अझै पनि गम्भीर सार्वजनिक स्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा रहँदै आएको छ। समयमै रोकथाम गर्न सकिए यो क्यान्सर धेरै हदसम्म नियन्त्रणयोग्य मात्र होइन, लगभग रोक्न सकिने रोगका रूपमा चिनिन्छ।
एचपिभी संक्रमण पाठेघरको मुखको क्यान्सरको मुख्य कारण मानिन्छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार एचपिभी विरुद्धको खोप सुरक्षित र प्रभावकारी छ, जसले भविष्यमा क्यान्सरको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा घटाउँछ।
विकसित देशहरूले यस खोपलाई नियमित खोप कार्यक्रममै समावेश गरिसकेका छन्। नेपालमा पनि यसलाई अभियानका रूपमा अगाडि बढाइनु स्वास्थ्य नीतिको सकारात्मक रूपान्तरण हो।
तर खोप अभियान घोषणा मात्र पर्याप्त हुँदैन, यसको प्रभावकारिता कार्यान्वयनमा निर्भर गर्छ। दुर्गम क्षेत्रसम्म खोपको पहुँच, पर्याप्त जनशक्ति, शीत श्रृंखला (कोल्ड चेन) व्यवस्थापन, र अभिभावक तथा किशोरीहरूमा सही जानकारी पुर्याउने काम उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ। कतिपय समुदायमा खोपबारे भ्रम, डर र गलत सूचना फैलिने जोखिम पनि रहन्छ। त्यसैले स्वास्थ्य निकायले स्पष्ट, वैज्ञानिक र सरल भाषामा जनचेतना फैलाउन प्राथमिकता दिनुपर्छ।
विद्यालय केन्द्रित खोप कार्यक्रम प्रभावकारी माध्यम हुन सक्छ, तर विद्यालय बाहिर रहेका किशोरीहरू नछुट्ने गरी विशेष रणनीति आवश्यक छ। स्थानीय तह, विद्यालय, महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका र सञ्चारमाध्यमबीच समन्वय भएमा अभियान अझ सफल बन्न सक्छ।
महिलाको स्वास्थ्य परिवार र समाजको स्वास्थ्यसँग जोडिएको विषय हो। रोकथामयोग्य रोगबाट ज्यान गुमाउनुपर्ने अवस्था अन्त्य गर्न राज्यको यस्तो पहल प्रशंसनीय छ।
अब चुनौती भनेको यो अभियानलाई समावेशी, व्यवस्थित र विश्वसनीय ढंगले सम्पन्न गर्नु हो। सही योजना र सशक्त कार्यान्वयनमार्फत एचपिभी खोप अभियानले भविष्यका पुस्तालाई सुरक्षित बनाउने आधार तयार गर्न सक्छ।
