काठमाडौं । भारतीय स्थल सेनाध्यक्ष जनरल धिरज सेठलाई आज नेपालका राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नेपाली सेनाको मानार्थ महारथीको दर्जा प्रदान गर्दैछन्। नेपाली सेनाका प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देलको औपचारिक निमन्त्रणामा नेपाल आएका सेठको भ्रमणका क्रममा यो सम्मान प्रदान गर्न लागिएको हो।
नेपाल र भारतका सेना प्रमुखलाई एक–अर्काको देशमा मानार्थ सैन्य दर्जा प्रदान गर्ने परम्परा सन् १९५० देखि निरन्तर चल्दै आएको छ। पहिलो भारतीय सेना प्रमुख जनरल के.एम. करिअप्पाले नेपालबाट यस्तो सम्मान पाएका थिए। पछिल्लो समय नेपाली सेनाका प्रधानसेनापति अशोकराज सिग्देलले पनि सन् २०२४ मा भारतीय सेनाको मानार्थ जनरलको दर्जा प्राप्त गरिसकेका छन्।
यो परम्परा केवल एउटा औपचारिक सैन्य सम्मान मात्र होइन, नेपाल–भारतबीचको ऐतिहासिक, सैनिक तथा कूटनीतिक सम्बन्धको प्रतीक पनि हो। दुई देशबीच खुला सीमा, जनस्तरको सम्बन्ध र लामो समयदेखिको सुरक्षा सहकार्यका कारण सेनाबीचको सम्बन्धले विशेष महत्व राख्दै आएको छ।
यस्ता सम्मानलाई केवल परम्पराको निरन्तरताका रूपमा हेरेर पुग्दैन। बदलिँदो भूराजनीतिक परिवेशमा नेपालले आफ्नो राष्ट्रिय हित, सार्वभौमिकता र स्वतन्त्र निर्णय क्षमतालाई केन्द्रमा राख्दै सैन्य कूटनीतिलाई अघि बढाउनुपर्छ। मित्रता गहिरो हुनु सकारात्मक हो, तर मित्रताको अर्थ कुनै पनि पक्षप्रति निर्भरता वा असन्तुलित निकटता हुनु हुँदैन।
नेपालका लागि भारत महत्वपूर्ण छिमेकी र सुरक्षा तथा आर्थिक साझेदार हो। त्यसैगरी, भारतसँगको सम्बन्ध नेपालको बहुआयामिक राष्ट्रिय हितसँग जोडिएको विषय हो। त्यसैले उच्चस्तरीय सैन्य भ्रमण र मानार्थ दर्जाजस्ता प्रतीकात्मक कार्यक्रमलाई व्यवहारिक सहकार्यमा रूपान्तरण गर्नु आवश्यक छ।
सीमा सुरक्षा, विपद् व्यवस्थापन, शान्ति स्थापना, सैन्य तालिम, मानवीय सहायता तथा आधुनिक सुरक्षा चुनौतीमा सहकार्य बढाउन सकिन्छ।
