काठमाडौँ । अमेरिकी
संसदीय प्रतिनिधिमण्डलले सभामुखसँग गरेको भेटलाई नेपाल–अमेरिका सम्बन्ध, आपसी
सहकार्य र संसदीय कूटनीतिका दृष्टिले महत्वपूर्ण रूपमा लिन सकिन्छ। दुई देशबीचको
सम्बन्ध केवल कूटनीतिक औपचारिकतामा सीमित हुनु हुँदैन। लोकतान्त्रिक मूल्य, आर्थिक
विकास, लगानी, शिक्षा, प्रविधि
र जनस्तरको सम्बन्ध विस्तारमा यस्ता भेटवार्ताले अर्थपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छन्।
नेपाल र अमेरिकाबीच लामो समयदेखि कूटनीतिक सम्बन्ध रहँदै
आएको छ। यस सम्बन्धलाई बदलिँदो विश्व परिस्थितिअनुसार थप प्रभावकारी बनाउनु दुवै
देशको साझा चासोको विषय हो। अमेरिकी संसदीय प्रतिनिधिमण्डलको नेपाल भ्रमण र
सभामुखसँगको भेटले दुई देशका विधायिकी संस्थाबीच संवाद र अनुभव आदानप्रदानका लागि
अवसर प्रदान गर्न सक्छ। संसद् लोकतन्त्रको प्रमुख आधार भएकाले संसदीय तहमा हुने
छलफलले पारस्परिक समझदारी र संस्थागत सम्बन्धलाई बलियो बनाउन सहयोग पुर्याउँछ।
सभामुख डीपी अर्यालसँग संयुक्त राज्य अमेरिकाको तल्लो सदनको
वेज एण्ड मिन्स कमिटीका सभापति जेसन स्मिथसहितको संसदीय प्रतिनिधिमण्डलले
शिष्टाचार भेट गरेको छ ।
भेटका क्रममा नेपाल–अमेरिका द्विपक्षीय सम्बन्ध, आपसी
सहयोग, आर्थिक साझेदारी, जलवायु
परिवर्तनबाट उत्पन्न विपद् व्यवस्थापन तथा संसदीय सहकार्यलगायतका साझा चासोका
विषयमा विचार आदानप्रदान भएको सभामुखको सचिवालयले जनाएको छ ।
भेटका क्रममा सभामुख अर्यालले रसुवा तथा भोटेकोशी क्षेत्रमा
आएको बाढीबाट उत्पन्न विपद् व्यवस्थापनमा नेपाल सरकारले हरसम्भव प्रयास गरेको
उल्लेख गर्दै विपद्को कठिन घडीमा संयुक्त राज्य अमेरिकाले नेपालप्रति देखाएको
ऐक्यबद्धता र सहयोगका लागि अमेरिकी सरकारप्रति धन्यवाद व्यक्त गरे ।
यस्तै सभामुख अर्यालले तान्जानियाको आरुषामा हालै सम्पन्न अन्तरव्यवस्थापिका संघ (आईपीयू) को १५३औँ महासभामा नेपालका तर्फबाट प्रस्तुत जलवायुसम्बन्धी विपद्को सामना गर्न तथा हिमालय क्षेत्र र अन्य जोखिममा रहेका क्षेत्रको उत्थानशीलता सुदृढ गर्न तत्काल संसदीय पहल विषयक आपत्कालीन एजेन्डा दुई तिहाइभन्दा बढी मतसहित पारित भएको जानकारी गराए ।
यद्यपि, उच्चस्तरीय भेटघाट र
प्रतिनिधिमण्डलसँगको संवादलाई उपलब्धिमूलक बनाउन औपचारिक शिष्टाचारभन्दा माथि उठ्न
आवश्यक छ। नेपालले आफ्नो राष्ट्रिय हित, सार्वभौमिकता र
स्वतन्त्र परराष्ट्र नीतिलाई केन्द्रमा राखेर अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध सञ्चालन
गर्नुपर्छ। कुनै पनि मुलुकसँगको सहकार्य पारस्परिक सम्मान, समानता र
साझा हितका आधारमा अघि बढ्नु आवश्यक हुन्छ। मित्रराष्ट्रसँग सम्बन्ध विस्तार गर्नु
सकारात्मक विषय हो, तर त्यसको मूल्याङ्कन भेटवार्ताको तस्बिर
वा वक्तव्यका आधारमा मात्र होइन, त्यसबाट प्राप्त ठोस उपलब्धिका
आधारमा गरिनुपर्छ।
नेपालका लागि अहिले आर्थिक विकास, रोजगारी
सिर्जना, पूर्वाधार निर्माण, प्रविधि
हस्तान्तरण, शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको
ठूलो महत्व छ। अमेरिकी पक्षसँगको संवादमा यी विषयले प्राथमिकता पाउन सके
द्विपक्षीय सम्बन्ध नागरिकको दैनिक जीवनसँग जोडिन सक्छ। नेपालमा लगानीको वातावरण
सुधार, नेपाली उत्पादनको बजार विस्तार, विद्यार्थी
तथा अनुसन्धानकर्ताका लागि अवसर र विकास साझेदारीलाई प्रभावकारी बनाउने विषयमा पनि
संसदीय तहबाट सकारात्मक पहल हुन सक्छ।
त्यसैगरी, संसदीय प्रतिनिधिमण्डलसँगको भेटले
लोकतान्त्रिक संस्थाको सुदृढीकरण, पारदर्शिता, जवाफदेहिता
र कानुनी शासनका विषयमा अनुभव आदानप्रदान गर्ने अवसर दिन सक्छ। तर यस्ता विषयमा
सहकार्य गर्दा नेपालको संविधान, राष्ट्रिय आवश्यकता र संस्थागत
स्वायत्ततालाई सम्मान गरिनुपर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको सफलता बाह्य समर्थन
प्राप्त गर्नुमा मात्र होइन, त्यसलाई देशको हितमा कसरी उपयोग
गरिन्छ भन्नेमा निर्भर हुन्छ।
अर्कोतर्फ, नेपालले सबै मित्रराष्ट्रसँग
सन्तुलित र विश्वासमा आधारित सम्बन्ध कायम राख्नुपर्छ। भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धा
बढिरहेको वर्तमान अवस्थामा नेपालको कूटनीति कुनै शक्ति राष्ट्रको पक्ष वा विपक्षमा
उभिनेभन्दा पनि राष्ट्रिय हितको संरक्षण, क्षेत्रीय
स्थिरता र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा केन्द्रित हुनुपर्छ। अमेरिकासँगको सम्बन्ध
विस्तार गर्दा पनि यही सिद्धान्त मार्गदर्शक हुनुपर्छ।
