काठमाडौँ । मधेश, कोशी, बागमती, गण्डकी
र लुम्बिनी प्रदेशका केही स्थानमा धेरै भारी वर्षाको सम्भावना रहेको मौसम
पूर्वानुमानले संकेत गरेको छ। मनसुन सक्रिय हुँदा यस्ता वर्षाले जनजीवन, कृषि, यातायात
तथा पूर्वाधारमा गम्भीर प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले यस्तो अवस्थालाई सामान्य मौसमी
घटना ठानेर बेवास्ता गर्नु उपयुक्त हुँदैन।
भारी वर्षासँगै बाढी, पहिरो, डुबान
तथा नदीको जलस्तर बढ्ने जोखिम उच्च हुन्छ। विशेषगरी नदी किनार, होचा
भूभाग र पहाडी क्षेत्रका बासिन्दा बढी जोखिममा पर्न सक्छन्। विगतका अनुभवले समयमै
सूचना, सतर्कता र समन्वय भएमा जनधनको क्षति उल्लेखनीय
रूपमा घटाउन सकिने देखाएको छ।
स्थानीय, प्रदेश
र संघीय सरकारका सम्बन्धित निकायले उद्धार सामग्री, आपत्कालीन
सेवा र सञ्चार प्रणालीलाई तयारी अवस्थामा राख्नुपर्छ। सडक, पुल
तथा विद्युत् संरचनाको नियमित निगरानी आवश्यक छ। विद्यालय, स्वास्थ्य
संस्था र स्थानीय समुदायले पनि सम्भावित विपद्को सामना गर्न पूर्वतयारी गर्नुपर्छ।
नागरिकको भूमिका पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।
मौसमसम्बन्धी आधिकारिक सूचना नियमित रूपमा हेर्ने, अनावश्यक
यात्रा नगर्ने,
जोखिमयुक्त स्थानबाट सुरक्षित स्थानमा सर्ने र
आपत्कालीन अवस्थामा सम्बन्धित निकायसँग सम्पर्क गर्ने बानीले ठूलो दुर्घटना टार्न
मद्दत गर्न सक्छ।
जलवायु परिवर्तनका कारण चरम वर्षा र प्राकृतिक
विपद्का घटना बढ्दो क्रममा छन्। त्यसैले तत्कालीन उद्धार र राहतमा मात्र सीमित नभई
दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित बस्ती विकास, प्रभावकारी
जलनिकास, नदी व्यवस्थापन र विपद् जोखिम न्यूनीकरणमा लगानी
बढाउनु आवश्यक छ।
प्राकृतिक विपद् रोक्न सकिँदैन, तर
समयमै तयारी,
जिम्मेवार व्यवहार र प्रभावकारी समन्वयबाट त्यसको
क्षति अवश्य कम गर्न सकिन्छ। धेरै भारी वर्षाको सम्भावनालाई गम्भीर रूपमा लिँदै
सबै पक्षले आवश्यक सतर्कता अपनाउनु आजको प्रमुख आवश्यकता हो।
