काठमाडौँ । विश्व आज भौगोलिक सीमाभन्दा बाहिर गएर संस्कृति, ज्ञान, सीप, प्रविधि र अवसरको आदान–प्रदानबाट जोडिँदै गएको छ। यस्तो परिवेशमा कुनै पनि देशका लागि आफ्नो मौलिक संस्कृति, पहिचान र सामुदायिक शक्ति विश्व समुदायसँग जोड्नु केवल सांस्कृतिक विषय मात्र नभई सामाजिक, शैक्षिक, पर्यटन तथा आर्थिक विकासको महत्वपूर्ण आधार पनि बन्न सक्छ।
यही सन्दर्भमा ग्लोबल कल्चरल
एक्सपिडिसन फाउन्डेसन (Global Cultural Expedition Foundation – GCEF) को
औपचारिक शुभारम्भलाई अर्थपूर्ण पहलका रूपमा हेर्न सकिन्छ।
GCEF ले “Connecting
Cultures • Inspiring Communities • Creating Global Opportunities” अर्थात् “संस्कृतिहरूलाई
जोड्दै, समुदायलाई प्रेरित गर्दै, विश्वव्यापी अवसर
सिर्जना गर्दै, भन्ने मूल नारालाई अघि सारेको छ। नाराले नै संस्थाको परिकल्पनालाई
स्पष्ट संकेत गर्छ—संस्कृतिबीच संवाद निर्माण गर्ने, समुदायलाई सक्रिय
बनाउने र त्यसबाट नयाँ राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय अवसर सिर्जना गर्ने।
नेपाल सांस्कृतिक विविधताको दृष्टिले अत्यन्त समृद्ध मुलुक
हो। हिमालदेखि तराईसम्म फैलिएको भौगोलिक विविधता, अनेक जातजाति, भाषा, कला, परम्परा, चाडपर्व, जीवनशैली
तथा ऐतिहासिक सम्पदाले नेपाललाई विश्व समुदायका लागि विशिष्ट बनाएको छ। तर हाम्रो
चुनौती यी सम्पदाको संरक्षणमा मात्र सीमित छैन; तिनलाई आधुनिक
विश्वसँग सिर्जनात्मक ढंगले जोड्नु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
यस दृष्टिले GCEF जस्ता संस्थाले
सांस्कृतिक आदान प्रदानलाई केवल कार्यक्रम र औपचारिक भेटघाटमा सीमित नराखी ज्ञान, शिक्षा, पर्यटन, उद्यमशीलता, सीप
विकास र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यसँग जोड्न सक्नुपर्छ। संस्कृति आफैंमा सम्भावनाको
ठूलो स्रोत हो, तर त्यसलाई अवसरमा रूपान्तरण गर्न संस्थागत सहकार्य, व्यावसायिक
सोच र दीर्घकालीन योजना आवश्यक हुन्छ।
GCEF को औपचारिक शुभारम्भ तथा लन्च कार्यक्रम आगामी १२ भदौ
अर्थात (२८ अगस्टमा काठमाडौंको बानेश्वरस्थित द एभरेस्ट होटलमा आयोजना हुँदैछ।
कार्यक्रममा सरकारी निकाय, निजी क्षेत्र, शैक्षिक
तथा प्राज्ञिक क्षेत्र, पर्यटन तथा संस्कृति क्षेत्र, सञ्चारमाध्यम, सामाजिक
संघसंस्था, युवा तथा राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका
प्रतिनिधिहरूलाई जोड्ने अपेक्षा गरिएको छ। यस्तो बहुआयामिक सहभागिताले संस्था र
सरोकारवालाबीच संवाद तथा सम्भावित साझेदारीका लागि आधार निर्माण गर्न सक्छ।
कुनै पनि संस्थाको सफलता शुभारम्भ समारोहको भव्यताले होइन, त्यसपछिका
ठोस काम र परिणामले निर्धारण गर्छ। GCEF का लागि पनि यही
सबैभन्दा महत्वपूर्ण परीक्षा हुनेछ। सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्नु एउटा पक्ष
हो; त्यसबाट स्थानीय समुदायले के पाए, युवाका
लागि कस्ता अवसर सिर्जना भए, अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारी कति
प्रभावकारी बन्यो, नेपाली संस्कृति र पर्यटनले कस्तो लाभ
प्राप्त गर्यो र संस्थाले दीर्घकालमा कस्तो सामाजिक प्रभाव पार्यो भन्ने प्रश्न
अझ महत्वपूर्ण हुनेछन्।
नेपालका युवामा विश्वसँग जोडिने तीव्र आकांक्षा छ। उनीहरू
शिक्षा, रोजगारी, उद्यमशीलता, सिर्जनशीलता
र अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवका नयाँ बाटो खोजिरहेका छन्। त्यस्तै, नेपालको
पर्यटन, कला, हस्तकला, संस्कृति र
स्थानीय ज्ञानलाई विश्व बजार तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसँग जोड्ने सम्भावना पनि
व्यापक छ। यी दुई पक्षलाई जोड्न सकियो भने सांस्कृतिक सहकार्य केवल पहिचानको
संरक्षणमा सीमित नरही अवसर सिर्जनाको माध्यम बन्न सक्छ।
त्यसैले GCEF ले समुदायकेन्द्रित दृष्टिकोणलाई व्यवहारमा उतार्नु आवश्यक छ। काठमाडौंमा हुने कार्यक्रमबाट सुरु भएको संवाद देशका विभिन्न प्रदेश, स्थानीय समुदाय र सांस्कृतिक समूहसम्म पुग्नुपर्छ।
स्थानीय कलाकार, विद्यार्थी, युवा, उद्यमी, अनुसन्धानकर्ता, पर्यटन व्यवसायी तथा सामाजिक अभियन्तालाई अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्कसँग जोड्ने प्रभावकारी संरचना निर्माण गर्न सके यसको भूमिका अझ महत्वपूर्ण बन्न सक्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारी गर्दा नेपाललाई केवल कार्यक्रमको
गन्तव्य वा सांस्कृतिक प्रदर्शनको स्थलका रूपमा प्रस्तुत गर्नु पर्याप्त हुँदैन। नेपालका समुदाय र प्रतिभालाई विश्वव्यापी अवसरसँग जोड्ने दुईतर्फी सहकार्य आवश्यक छ। नेपाली ज्ञान, कला, संस्कृति र
सिर्जनशीलता विश्वसम्म पुग्ने र विश्वका सकारात्मक अनुभव तथा अवसर नेपालमा
भित्रिने वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ।
GCEF को आगामी यात्रा पारदर्शिता, समावेशिता, व्यावसायिकता
र परिणाममुखी कार्यक्रमबाट निर्देशित हुन सके संस्थाले आफ्नो नारालाई व्यवहारमा
प्रमाणित गर्न सक्छ। सांस्कृतिक विविधतालाई सम्मान गर्दै सामाजिक सम्बन्ध बलियो
बनाउने, ज्ञान तथा अनुभव आदान–प्रदान गर्ने र स्थानीय क्षमतालाई
अन्तर्राष्ट्रिय अवसरसँग जोड्ने काम आजको आवश्यकता पनि हो।
यस अर्थमा GCEF को औपचारिक
शुभारम्भ एउटा संस्थाको परिचय दिने अवसर मात्र होइन, नेपालको
सांस्कृतिक शक्ति, सामुदायिक सम्भावना र विश्वव्यापी अवसरबीच
नयाँ सेतु निर्माण गर्ने प्रयासको सुरुवात बन्न सक्छ। अबको प्रश्न संस्था सुरु भयो
कि भएन भन्ने होइन; यसले समाज, संस्कृति, युवा र
अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका क्षेत्रमा कति प्रभावकारी परिवर्तन ल्याउन सक्छ भन्ने
हो।
शुभारम्भको उत्साहलाई दीर्घकालीन कार्ययोजनामा रूपान्तरण गर्न सकियो भने GCEF ले आफ्नो मूल नारालाई वास्तविक अर्थ दिन सक्छ । संस्कृतिलाई जोड्दै, समुदायलाई प्रेरित गर्दै र अवसरलाई विश्वव्यापी बनाउँदै जाने विश्वास लिएको छ ।
