काठमाडौँ । पाकिस्तान र चीनबीच रणनीतिक
साझेदारीलाई अझ सुदृढ बनाउने सहमति हुनु दक्षिण एशियाली तथा विश्व शक्ति सन्तुलनका
दृष्टिले महत्वपूर्ण घटनाक्रम हो। दुई देशबीच पूर्वाधार, व्यापार, ऊर्जा, कृषि, विज्ञान प्रविधि, सुरक्षा र डिजिटल अर्थतन्त्रलगायत विभिन्न क्षेत्रमा सहकार्य
विस्तार गर्ने समझदारीले उनीहरूको सम्बन्ध केवल कूटनीतिक तहमा सीमित नभई आर्थिक र
सामरिक साझेदारीतर्फ थप गहिरिँदै गएको संकेत दिएको छ।
पाकिस्तान र चीनले व्यापार, लगानी, विज्ञान तथा
प्रविधि, डिजिटल अर्थतन्त्र र कृत्रिम
बुद्धिमत्तामा सहकार्य बढाउन सहमति जनाएका छन्।उपप्रधानमन्त्री इशाक दार र चिनियाँ
विदेशमन्त्री वाङ यीबीच सांघाईमा भएको भेटवार्तामा यो कुरा आएको हो।
दुवै पक्षले पाकिस्तान-चीन द्विपक्षीय
सम्बन्धको व्यापक पृष्ठभूमिको समीक्षा गरे। उनीहरूले द्विपक्षीय साझेदारीको
निरन्तर बल र स्थिर वृद्धिप्रति सन्तुष्टि व्यक्त गरे। दुवै पक्षले CPEC २.० अन्तर्गत उच्च-गुणस्तरको विकासलाई अगाडि बढाउने महत्त्वलाई जोड दिए।
उनीहरूले पाकिस्तान-चीन अल-वेदर
रणनीतिक सहकारी साझेदारीलाई अझ गहिरो बनाउन आफ्नो साझा प्रतिबद्धतालाई पुन: पुष्टि
गरे। दुवै पक्षले पछिल्लो क्षेत्रीय र
विश्वव्यापी विकासहरूमा पनि विचार आदानप्रदान गरे।
दुवै पक्षले आपसी हितका मुद्दाहरूमा निकट समन्वय कायम राख्न र परामर्श जारी राख्ने आफ्नो संकल्पलाई पुन: पुष्टि गरे। दुवै नेताहरूले बहुपक्षीय मञ्चहरूमा सहयोग जारी राख्ने आफ्नो प्रतिबद्धता पनि दोहोर्याए।
चीनको बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (BRI) अन्तर्गत सञ्चालन भइरहेको चीन पाकिस्तान आर्थिक करिडोर (CPEC) ले पाकिस्तानको पूर्वाधार विकासमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको
छ। यद्यपि यस परियोजनाले अपेक्षित आर्थिक प्रतिफल दिन अझै समय लाग्ने देखिन्छ।
पाकिस्तान आर्थिक संकट, बढ्दो ऋणभार र
सुरक्षा चुनौतीसँग जुधिरहेको अवस्थामा चीनको लगानी तथा प्राविधिक सहयोग उसका लागि
थप महत्वपूर्ण बनेको छ।
चीनका लागि पनि पाकिस्तान दक्षिण
एशियामा भरपर्दो रणनीतिक साझेदार हो। हिन्द महासागरसम्म पहुँच, क्षेत्रीय व्यापार विस्तार र भू–राजनीतिक प्रभाव सुदृढ गर्न
पाकिस्तानको भूमिका चीनका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण छ। यही कारण दुई देशबीचको
सम्बन्धलाई प्रायः "सबै मौसमको मित्रता" (All-weather
Strategic Cooperative Partnership) का रूपमा व्याख्या
गरिन्छ।
तर सहकार्य विस्तारसँगै केही
चुनौतीहरू पनि छन्। सुरक्षा जोखिम, ऋण व्यवस्थापन, परियोजनाको
पारदर्शिता र स्थानीय जनताको सहभागिता सुनिश्चित गर्न नसकिए सहकार्यको दीर्घकालीन
प्रभाव कमजोर हुन सक्छ। विकासका परियोजनाहरू जनताको प्रत्यक्ष हितसँग जोडिनु र
आर्थिक रूपमा दिगो हुनु उत्तिकै आवश्यक छ।
नेपालजस्ता छिमेकी मुलुकका लागि पनि
चीन–पाकिस्तान सहकार्यको विस्तारले क्षेत्रीय आर्थिक सम्भावना र भू–राजनीतिक
प्रतिस्पर्धा दुवैलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर प्रदान गर्दछ। नेपालले आफ्ना राष्ट्रिय
हितलाई केन्द्रमा राख्दै सबै छिमेकी र विकास साझेदारसँग सन्तुलित, व्यावहारिक र स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति अवलम्बन गर्नु
आवश्यक छ।
पाकिस्तान र चीनबीचको यो नयाँ सहमतिले
क्षेत्रीय विकास, व्यापार र
पूर्वाधारमा नयाँ अवसर सिर्जना गर्न सक्ने सम्भावना बोकेको छ। तर कुनै पनि
सहकार्यको वास्तविक सफलता सम्झौतामा होइन, त्यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन, पारदर्शिता र जनहितमुखी परिणाममा निर्भर रहनेछ। यही पक्षले आगामी दिनमा यस
साझेदारीको वास्तविक मूल्याङ्कन गर्ने आधार तय गर्नेछ।
