काठमाडौँ । दक्षिण कोरियामा कृत्रिम
बुद्धिमत्ता (एआई) को तीव्र विस्तारले प्रविधिको विकाससँगै युवा रोजगारीमाथि नयाँ
चुनौती खडा गरेको छ। बैंक अफ कोरियाको अध्ययनले एआईको पहुँच बढी भएका उद्योगमा
पछिल्ला तीन वर्षमा १५ देखि २९ वर्ष उमेर समूहका रोजगारी २ लाख ११ हजारले घटेको
देखाएको छ। त्यसमध्ये २ लाख ८ हजार रोजगारी एआईबाट उच्च प्रभावित उद्योगमै घटेका
छन्।
यसले एउटा गम्भीर प्रश्न जन्माएको
छ—एआईले रोजगारी सिर्जना गर्ने हो कि युवा पुस्ताको प्रवेशद्वार नै साँघुरो बनाउने
हो?
एआईको प्रभाव सबैभन्दा पहिले अनुभवहीन
वा प्रारम्भिक तहका कर्मचारीमाथि पर्न सक्ने देखिन्छ। कार्यालयका नियमित काम, तथ्यांक प्रशोधन, सामग्री लेखन, ग्राहक सेवा तथा
प्रशासनिक प्रकृतिका धेरै काम एआईबाट छिटो र कम लागतमा गर्न सकिने भएपछि
कम्पनीहरूले नयाँ कर्मचारी भर्नाभन्दा विद्यमान जनशक्तिबाटै बढी उत्पादन लिन खोज्न
सक्छन्। यसले रोजगारी बजारमा प्रवेश गर्न खोजिरहेका युवाका लागि चुनौती बढाउँछ।
तर एआईलाई केवल रोजगारी खोस्ने
प्रविधिका रूपमा बुझ्नु पनि सही हुँदैन। दक्षिण कोरियाको श्रम मन्त्रालयले नै
युवालाई एआई युगका लागि तयार पार्न ‘एआई क्याम्पस’ र ‘एआई वर्कर’ जस्ता सीप विकास
कार्यक्रम अघि बढाइरहेको छ। मन्त्रालयका अनुसार एआईमा आधारित रोजगारी मिलान
सेवाबाट २०२५ को अन्त्यसम्म १ लाख ७२ हजार मानिस रोजगारीमा जोडिएका थिए।
अर्थात् समस्या एआई आफैं होइन, एआईसँग अनुकूल हुन नसक्ने सीप र रोजगारी संरचना हो। अब
युवाले प्रमाणपत्र र परम्परागत शैक्षिक योग्यतामा मात्र निर्भर भएर रोजगारी खोज्ने
अवस्था रहेन। आफ्नो क्षेत्रको विशेषज्ञतासँगै एआई उपकरण प्रयोग गर्ने क्षमता, सिर्जनात्मक सोच, समस्या समाधान, सञ्चार र निर्णय
क्षमता विकास गर्नुपर्ने भएको छ।
सरकार र शैक्षिक संस्थाको जिम्मेवारी
पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। एआईका कारण विस्थापित हुन सक्ने प्रारम्भिक तहका
कामदारका लागि पुनःसीप विकास, व्यावसायिक
तालिम र उद्योगसँग जोडिएको शिक्षा आवश्यक छ। कम्पनीहरूले पनि एआईलाई कर्मचारी
कटौतीको मात्र माध्यम बनाउनुको सट्टा मानव क्षमता बढाउने उपकरणका रूपमा प्रयोग
गर्नुपर्छ।
दक्षिण कोरियाको अनुभव नेपालजस्ता
मुलुकका लागि पनि चेतावनी हो। आज एआईले दक्षिण कोरियाली युवाको रोजगारीमा देखाएको
दबाब भोलि अन्य देशका श्रम बजारमा पनि देखिन सक्छ। त्यसैले एआईबाट डराउने होइन, यसको प्रभावलाई बुझेर शिक्षा, सीप र रोजगारी नीतिलाई समयअनुकूल परिवर्तन गर्नुपर्छ।
