काठमाडौँ । साउदी अरब, पाकिस्तान र
टर्कीबीच ‘मक्का संयुक्त रक्षा सम्झौता’मा हस्ताक्षर हुनु पश्चिम एसियाको बदलिँदो
सुरक्षा समीकरणतर्फ संकेत गर्ने महत्वपूर्ण घटनाका रूपमा लिन सकिन्छ।
मुस्लिम विश्वका प्रभावशाली तीन राष्ट्रबीचको यस्तो सुरक्षा
सहकार्यले क्षेत्रीय शक्ति सन्तुलनमा नयाँ आयाम थप्ने सम्भावना छ।
मक्का इस्लाम धर्मावलम्बीका लागि अत्यन्त संवेदनशील र
पवित्र भूमि हो। त्यसैले मक्काको नामसँग जोडिएको रक्षा सम्झौता केवल सैन्य
सहकार्यमा सीमित विषय नभई राजनीतिक, रणनीतिक र
कूटनीतिक अर्थसमेत बोकेको देखिन्छ।
साउदी अरबको आर्थिक तथा रणनीतिक प्रभाव, पाकिस्तानको
सैन्य क्षमता र टर्कीको क्षेत्रीय कूटनीतिक सक्रियता एकै ठाउँमा आउनुले यस
सहकार्यलाई थप अर्थपूर्ण बनाएको छ।
तर कुनै पनि संयुक्त रक्षा संयन्त्रको उद्देश्य शक्ति प्रदर्शनभन्दा बढी क्षेत्रीय शान्ति र स्थायित्व हुनुपर्छ। पश्चिम एसिया लामो समयदेखि द्वन्द्व, असुरक्षा र शक्ति प्रतिस्पर्धाबाट प्रभावित छ।
यस्तो अवस्थामा नयाँ सैन्य गठबन्धनले तनाव घटाउनेभन्दा प्रतिस्पर्धा
बढाउने अवस्था सिर्जना गर्नु हुँदैन। सम्झौताले पारदर्शिता, संवाद र
सार्वभौम राष्ट्रहरूको सम्मानलाई प्राथमिकता दिन आवश्यक छ।
नेपालका लागि पनि यस्ता क्षेत्रीय घटनाक्रम चासोका विषय
हुन्। खाडी तथा पश्चिम एसियामा ठूलो संख्यामा नेपाली नागरिक रोजगारीमा रहेका कारण
त्यहाँको सुरक्षा वातावरणमा आउने परिवर्तनले नेपालको अर्थतन्त्र र नागरिक
सुरक्षामा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्न सक्छ। त्यसैले नेपालले भावनात्मक पक्षभन्दा
राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राख्दै बदलिँदो अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा समीकरणलाई
सूक्ष्म रूपमा नियाल्नुपर्छ।
मक्का संयुक्त रक्षा सम्झौताको वास्तविक सफलता यसको सैन्य क्षमतामा होइन, यसले क्षेत्रीय शान्ति, स्थिरता र सहकार्यमा कति योगदान पुर्याउँछ भन्नेमा निर्भर हुनेछ। शक्ति सन्तुलनका नाममा अर्को प्रतिस्पर्धाको सुरुवात नभई साझा सुरक्षाको माध्यम बन्न सके मात्र यस्तो सम्झौताको औचित्य पुष्टि हुनेछ।
