निगरानी ब्यूरो । काठमाडौं । जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाका अनुसार अहिले देशमा पश्चिमी वायूको सक्रिय प्रभावका साथै अरव सागरमा बनेको न्यून चापीय प्रणालीको असर देखिएको छ। यसका कारण आज देशभर सामान्यतया बदली रहने र विभिन्न प्रदेशमा वर्षा तथा हिमपातको सम्भावना रहेको विभागले जनाएको छ।
दिउँसो गण्डकी, लुम्बिनी र कर्णाली प्रदेशका केही स्थानहरूमा मध्यम वर्षा वा हिमपात हुन सक्नेछ भने बाँकी प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली भागमा पनि हल्का वर्षा सम्भावित छ। तराईका केही स्थानमा पनि छिटफुट वर्षा पर्न सक्ने महाशाखाको पूर्वानुमान छ।
राति पनि कोशीदेखि कर्णालीसम्मका प्रदेशहरूमा
सामान्य बदली रहने र गण्डकी, बागमती, लुम्बिनी
र कर्णालीका उच्च पहाडी तथा हिमाली भागमा मध्यमदेखि भारी हिमपात हुने सम्भावना छ।
मौसमविद्हरूले यात्रुहरूलाई आवश्यक सतर्कता अपनाउन र जोखिमयुक्त क्षेत्रमा नजान
अनुरोध गरेका छन्।
देशका बागमतीसहित ६ प्रदेशका अधिकांश स्थानमा पश्चिमी
वायूको प्रभाव देखिनु मौसमी चक्रको स्वाभाविक प्रक्रिया हो। तर पछिल्ला वर्षहरूमा
यसको तीव्रता, अवधि र असरमा देखिएको अस्थिरताले यसलाई केवल सामान्य मौसमी
घटनाको रूपमा मात्र लिन सकिने अवस्था छैन। पश्चिमी वायूले ल्याउने चिसो, बदली, वर्षा
तथा हिमपातले जनजीवन, कृषि, स्वास्थ्य र
पूर्वाधारमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारिरहेको छ।
यस प्रभावका कारण पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा चिसो अत्यधिक
बढ्नुका साथै हिमपात र वर्षाले दैनिक जनजीवन प्रभावित बनेको छ। तराईका क्षेत्रमा
पनि तापक्रम घट्नु, कुहिरो लाग्नु र बदली रहनुले यातायात, उड्डयन र
स्वास्थ्य क्षेत्रमा समस्या सिर्जना गरेको छ। विशेषगरी ज्येष्ठ नागरिक, बालबालिका
र विपन्न समुदाय चिसोको प्रत्यक्ष मारमा परिरहेका छन्।
कृषि क्षेत्रमा पश्चिमी वायूको प्रभाव दोहोरो प्रकृतिको देखिन्छ। एकातिर हिउँदे बालीका लागि आवश्यक चिस्यान र पानी उपलब्ध हुनु सकारात्मक पक्ष हो भने अर्कोतर्फ असिना, अत्यधिक वर्षा वा हिमपातले बाली नष्ट हुने जोखिम पनि उत्तिकै छ।
मौसमको अनिश्चितताले किसानको उत्पादन योजना
प्रभावित हुँदै गएको यथार्थलाई नीतिनिर्माताले गम्भीर रूपमा लिनु आवश्यक छ।
यो अवस्थाले मौसम पूर्वानुमान र पूर्वतयारीको महत्त्वलाई अझ
स्पष्ट बनाएको छ। सम्बन्धित निकायले समयमै यथार्थपरक सूचना प्रवाह गर्न सकेमा
किसान, यातायात व्यवसायी र सर्वसाधारणले क्षति न्यूनीकरण गर्न
सक्छन्। स्थानीय तहदेखि प्रदेश र संघीय सरकारसम्मको समन्वयबिना आपत् व्यवस्थापन
प्रभावकारी हुन सक्दैन।
दीर्घकालीन रूपमा हेर्दा, पश्चिमी
वायूजस्ता मौसमी प्रणालीमा देखिँदै गएको अस्थिरता जलवायु परिवर्तनसँग पनि जोडिएको
विषय हो। त्यसैले मौसमजन्य जोखिम न्यूनीकरण, जलवायु अनुकूलन
योजना र कमजोर समुदायको संरक्षणमा लगानी बढाउनु अपरिहार्य छ।
अन्ततः, पश्चिमी वायूको प्रभावलाई केवल
मौसमी खबरमा सीमित राख्नु हुँदैन। यसले दिने संकेतलाई गम्भीरतापूर्वक बुझ्दै
वैज्ञानिक पूर्वानुमान, नीतिगत तयारी र जनचेतनालाई सुदृढ बनाउन
सके मात्र बदलिँदो मौसमका चुनौतीसँग सामना गर्न सकिन्छ।
