पत्रकारिता लोकतन्त्रको महत्वपूर्ण आधार हो। यसको
विश्वसनीयता पत्रकारको व्यावसायिक आचरण, निष्पक्षता र
नैतिकतामा निर्भर हुन्छ। यही उद्देश्यका लागि पत्रकार आचारसंहिता लागू गरिएको हो, जसले
पत्रकार र सञ्चारमाध्यमलाई जिम्मेवार, मर्यादित र
जनउत्तरदायी बनाउने अपेक्षा राख्छ। तर, आचारसंहिता
कार्यान्वयनमा समान मापदण्ड अपनाइएन भने त्यसले संस्थाप्रतिको विश्वास नै कमजोर
बनाउँछ।
पत्रकार आचारसंहिता, २०७३ (पहिलो
संशोधन, २०७६) को दफा ५(२) ले पत्रकारलाई निजी स्वार्थपूर्तिका लागि
सूचना सम्प्रेषण नगर्न स्पष्ट निर्देशन दिएको छ। त्यस्तै उपदफा ५(३) ले पत्रकार
परिचयपत्र, प्रेस प्रतिनिधि प्रमाणपत्र वा सञ्चारमाध्यमको
अनुमतिपत्रलाई व्यक्तिगत स्वार्थ वा अन्य अवाञ्छित कार्यमा प्रयोग गर्न निषेध
गरेको छ। यी व्यवस्था पत्रकारिताको मर्यादा जोगाउन अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छन्।
यद्यपि, आचारसंहिता उल्लङ्घनका घटनामा
नियामक निकायको व्यवहार समान देखिनुपर्छ भन्ने अपेक्षा रहन्छ। यदि साना
सञ्चारमाध्यममाथि छिटो छानबिन र कारबाही हुने तर ठूला तथा प्रभावशाली सञ्चारमाध्यम
वा तिनका सम्बद्ध व्यक्तिका हकमा समान मापदण्ड लागू नभएको देखिन्छ भने निष्पक्षतामाथि
प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक हुन्छ। यस्ता धारणा र गुनासाहरूलाई सम्बन्धित निकायले
गम्भीरतापूर्वक सम्बोधन गर्नुपर्छ।
कानुन र आचारसंहिता सबैका लागि समान रूपमा लागू हुनु
लोकतान्त्रिक शासनको आधारभूत सिद्धान्त हो। संविधानले सुनिश्चित गरेको समानताको
अधिकार व्यवहारमा पनि अनुभूत हुनुपर्छ। नियामक निकायले कुनै पनि सञ्चारमाध्यमको
आकार, पहुँच वा प्रभावका आधारमा फरक व्यवहार नगरी तथ्य, प्रमाण र
कानुनी प्रक्रियाका आधारमा निर्णय गर्न सके मात्र आफ्नो विश्वसनीयता कायम राख्न
सक्छ।
पत्रकारिता पेशाको गरिमा जोगाउने जिम्मेवारी पत्रकार, सञ्चारगृह
र नियामक सबैको साझा दायित्व हो। त्यसैले आचारसंहिताको प्रभावकारी, पारदर्शी
र निष्पक्ष कार्यान्वयन नै प्रेस स्वतन्त्रता र उत्तरदायित्वबीचको सन्तुलन कायम
गर्ने सबैभन्दा बलियो आधार बन्न सक्छ।
